Trang Đấu giá nghệ thuật | Cập nhật mới nhất
Click để xem trong cửa sổ mới
 
Các họa sỹ tại phòng tranh Bột màu báo cũ
Các họa sỹ tại phòng tranh Bột màu báo cũ

Tin vui đến từ Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng, họa sỹ Đặng Tiến - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hải Phòng vừa cho biết, triển lãm tranh “Bột màu - Báo cũ” sau 10 ngày trưng bày tại Hang Da Gallery (Hà Nội) sẽ khai mạc tạiHải Phòng vào ngày 26-6. 40 tác phẩm của 20 họa sỹ Hà Nội và Hải Phòng tại triển lãm sẽ “kể” câu chuyện về ký ức một thời của các họa sỹ Việt Namđược “làm sống lại” như thế nào bằng phong cách sáng tạo nghệ thuật đương đại. Việc sáng tác bằng chất liệu tưởng chừng bị lãng quên này có thể nói đã “đánh thức” xúc cảm của người họa sỹ, lấy sự tự do, phóng khoáng trong sáng tác đương đại để “thổi hồn” vào chất liệu của một thời gian khó…

1. Hoài niệm một thời gian khó. Tôi gặp gỡ các họa sỹ Hải Phòng khi họ đang thảo luận sôi nổi về việc chuẩn bị cho phòng tranh sắp tới. Họa sỹ trẻ Đức Phạm tâm sự, xuất phát từ ý tưởng của họa sỹ Lê Thiết Cương, 9 họa sỹ Hà Nội và 5 họa sỹ Hải Phòng đã cùng nhau “gặp gỡ” trên ý tưởng sẽ vẽ ra hiện thực cuộc sống đương đại bằng chất liệu của những năm tháng thời xưa cũ còn gian khó. Tôi khá ngạc nhiên bởi Đức Phạm còn trẻ, mới chỉ tính vào bậc “hậu sinh” của những thế hệ họa sỹ 6X mà sao có thể vẽ được bằng những chất liệu tưởng chừng đã “phủ bụi thời gian” khá lâu rồi ấy.

Giải đáp cho thắc mắc của tôi, Đức Phạm cho biết, những năm còn là sinh viên trường Mỹ thuật, anh đã khá quen thuộc với những chất liệu này. “Thời còn đi học, tôi vẽ rất nhiều. Tất nhiên là cũng vẽ trên toan, cũng được tiếp xúc với các chất liệu đắt tiền hơn một chút như sơn dầu…, song đa phần vẫn dùng những chất liệu rẻ tiền, sẵn có như bột màu và báo cũ để làm bài tập. Khi biết các anh Lê Thiết Cương có nhã ý mời tôi cùng tham gia làm phòng tranh “Bột màu - Báo cũ”, tôi không hề thấy bỡ ngỡ mà dường như cảm thấy có một sự thôi thúc trong tim, muốn đem cái mới trong nghệ thuật hôm nay để thể hiện bằng chất liệu mình đã từng dùng khá nhiều trong quá khứ ấy…”.

Đối với họa sỹ Trần Vinh thì bột màu báo cũ dường như đã là một “người bạn thân quen” trong công việc của anh một thời. Anh chia sẻ, họa sỹ lứa tuổi chúng tôi và các thế hệ tiền bối, ai cũng từng gắn bó với bột màu báo cũ. Trong hội họa, bột màu chỉ được coi là chất liệu để làm bài tập, ký họa hoặc làm phác thảo trước khi vẽ sang sơn dầu. Còn báo cũ thì lại là chất liệu xuất hiện bất ngờ hơn.

Bột màu thì phải vẽ trên giấy chuyên dụng mới thành tác phẩm hội họa, song trong thời khó khăn, nhất là thời kỳ chiến tranh thì họa sỹ buộc phải vẽ bột màu trên giấy báo (chưa in). Khi mà giấy báo chưa in cũng trở nên hiếm thì báo đã đọc xong cũng trở thành chất liệu để người họa sỹ hoàn thành tác phẩm của mình. Tất nhiên là tờ báo mỏng, muốn vẽ được mà không rách thì phải bồi kỹ, sau khi vẽ xong lồng vào khung kính thì tranh mới có độ sáng bóng, không bị "xác" màu và bảo quản được lâu. Nếu chỉ là bài tập thì các thầy cô cứ việc “bo” nguyên cả bức lại trên khung như thế rồi chấm mà thôi...”.

2. Đánh thức “tiềm năng” của chất liệu. Bột màu - Báo cũ, những chất liệu hết sức thân thuộc đã đi cùng biết bao nhiêu thế hệ họa sĩ Việt Nam trong những năm tháng khó khăn. Dòng tranh làm từ chất liệu bột màu - báo cũ đã từng một thời ghi dấu những bức tranh nổi tiếng của nhiều danh họa Việt Nam như Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm…

Nhiều bức tranh quý bằng bột màu, báo cũ của thời kỳ này đã được trân trọng gìn giữ cho đến ngày nay. Ngắm các bức họa của một thời, người xem không chỉ được thưởng thức những bút pháp tiêu biểu của tác giả, mà còn nhìn thấy một phần đời sống kinh tế - xã hội, cũng như cuộc sống của người họa sĩ thời kỳ đó. Có lẽ để nhớ lại một thời gian khó trước đây, làm động lực cho sáng tạo đương đại, họa sỹ Lê Thiết Cương ươm mầm ý tưởng về triển lãm tranh bột màu - báo cũ gợi nhớ một thời này…

Xuất hiện giữa những năm tháng khó khăn như một giải pháp về chất liệu cho các họa sỹ, song dần dần, bột màu báo cũ không còn đóng “vai phụ” nữa mà trở thành một chất liệu độc lập, ngang hàng với sơn mài, sơn dầu và màu nước. Đến nay, vẫn có họa sĩ vẽ bột màu trên giấy báo cũ nhưng với ý thức khác hẳn ngày xưa. Đó là phát huy những đặc tính của chất liệu để tạo nên nét độc đáo của tác phẩm. “Không kể đắt tiền hay rẻ tiền, mỗi chất liệu đều có một tiếng nói riêng, một cách biểu đạt riêng mà không chất liệu nào có thể thay thế được. Nếu như nghệ thuật đương đại còn có thể ép xẹp cả chiếc xe tăng nhựa, khẩu súng nhựa… để ghép vào một bức tranh mang tên “Hóa thạch chiến tranh” thì bất kỳ một chất liệu nào cũng có thể trở thành chất liệu chính để người nghệ sỹ tạo nên tác phẩm…” - họa sỹ Trần Vinh khẳng định.

Nếu “điểm hẹn” một thời để mua bột màu của các họa sỹ Hà Nội là phố Nguyễn Khuyến thì ở Hải Phòng, họ thường đến hiệu đàn Sơn Ca trên phố Cầu Đất để mua chất liệu này. “Bột màu công nghiệp trộn với keo da trâu lại rất “ăn nhịp” với giấy báo dễ thấm hút và nhanh khô. Báo cũ đã in với những cột chữ (được trình bày to/nhỏ, đậm/nhạt khác nhau), những bức ảnh minh họa, thậm chí là ngay cả những trang quảng cáo hình ảnh bắt mắt cũng có thể trở thành một cái nền tự nhiên, gợi ý nhiều cho bố cục.

Bột màu chồng đè lên chữ, có sự ẩn hiện của chữ lên hình, những khoảng trống “bỏ quên” còn nguyên cả những cột chữ, những bức hình của báo cũ… để rồi chẳng thể phân biệt được đâu là tranh và đâu là báo, đâu là màu và đâu là chữ in. Tất cả hòa nhịp thành một tổng thể hài hòa, thể hiện ý tưởng nghệ thuật của tác phẩm…” - các họa sỹ Hải Phòng chia sẻ về cách sử dụng chất liệu cũ trong các sáng tác mới của họ.

3. Khúc biến tấu. Tại Hà Nội, triển lãm quy tụ 9 tên tuổi thuộc nhóm họa sỹ Gallery 39 (Lý Quốc Sư, Hà Nội) gồm: Trần Nhật Thăng, Tào Linh, Trần Gia Tùng, Đỗ Dũng, Phạm Trần Quân, Trần Quang Vinh, Lê Thiết Cương, Nguyễn Nghĩa Cương, Doãn Hoàng Lâm và 5 gương mặt thuộc nhóm họa sỹ Hải Phòng: Đức Phạm, Trần Vinh, Quang Huân, Nhi Bình, Đặng Tiến. Có thể nhìn thấy sự “biến tấu” của dòng tranh “bột màu - báo cũ” qua 44 bức tranh được chọn lựa để đưa vào triển lãm.

“Không phải làm tranh bột màu báo cũ theo cách xưa mà chúng tôi mong muốn được tận dụng những chất liệu xưa cũ để thể hiện cái mới” - theo Đức Phạm - "Khi anh Cương mời các họa sỹ Hải Phòng tham gia triển lãm tranh này, tôi đã chọn vẽ đề tài chợ bằng chất liệu bột màu báo cũ. Tôi đam mê vẽ chợ Hải Phòng, nhất là chợ Tam Bạc - Lý Thường Kiệt. Khi còn bé, tôi thường đi bộ đi học thêm qua những con phố chợ này. Tôi yêu chợ và chợ cũng trở thành nỗi ám ảnh trong mỗi bức tranh của tôi. Tôi vẽ chợ với góc nhìn từ trên cao. Vẻ đẹp tạo hình của tranh chợ là những chiếc bạt được căng ra giữa đường, những dây dù nhằng nhịt. Đây cũng là một nét đặc thù của chợ phố thị Việt Nam, chợ “văng” ra phố… Tôi gửi ba bức tranh về chợ Tam Bạc và đều được chọn treo. Ba bức tranh chợ Tam Bạc được vẽ trên tờ báo cũ, nổi trên nền “nội dung” của trang báo là hình chợ tạm Tam Bạc, có những bạt dù, có con đường đầy nắng với những dải dây dù văng qua…”.

Tranh “Phố chợ” của họa sỹ Đức Phạm
Tranh “Phố chợ” của họa sỹ Đức Phạm

“Chúng ta không còn vì khó, vì khổ mà sử dụng bột màu, báo cũ để vẽ tranh nữa. Cái cần vươn tới là sử dụng đặc tính ăn nhịp của “cặp đôi” này cũng như những ưu điểm về nội dung của báo cũ để tạo cấu tứ mới cho tranh”, theo họa sỹ Trần Vinh. Anh chỉ cho tôi xem những bức họa còn nguyên những dòng chữ in báo trên mặt tranh. Nếu như trước kia, các tờ báo đã in nếu được sử dụng thì họa sỹ phải bồi kỹ, gần như là xóa hết dấu vết của chữ, của ảnh minh họa… trên trang báo để có nền trắng vẽ tranh thì nay những thứ đó lại được tận dụng.

Tác phẩm “Nude” của Doãn Hoàng Lâm chỉ là một cái nền phủ bột màu đỏ, để nguyên lại tấm lưng trần của một cô gái mà trên đó những hàng chữ in báo nổi bật, tạo hình thành màu da trông rất sống động. Bức “Trừu tượng” của Trần Nhật Thăng lại giữ được một phần trang quảng cáo, tạo nên những khối hình rất lạ và đặc sắc. Riêng Trần Vinh (Hải Phòng) với bức “Người mượn” lại ẩn hiện hình ảnh của một cô gái từ nền giấy báo lên bức họa bằng màu vẽ một người đàn ông trùm lên… Ở đây hình, chữ của báo tràn vào trong tranh nhưng người xem lại không hề cảm thấy có sự đối chọi, mà dường như lại tăng thêm rất nhiều hiệu quả tạo hình, thêm nhiều sự mới lạ…

Tranh của họa sỹ Doãn Hoàng Lâm
Tranh của họa sỹ Doãn Hoàng Lâm

Không dừng lại ở tranh, ngay tại buổi khai mạc triển lãm tranh tại Hang Da Gallery (Hà Nội), nhóm họa sĩ còn mang tới cho người xem những thể nghiệm nghệ thuật trên nền giấy báo và bột màu. Đó là bộ sưu tập trang phục bằng… báo cũ của NTK Trịnh Bích Thủy, được các họa sỹ vẽ trực tiếp trên trang phục người mẫu đang mặc.

Đó cũng là những tác phẩm nghệ thuật sắp đặt của họa sĩ Phạm Trần Quân lấy cảm hứng từ báo cũ… Câu chuyện về một miền ký ức tưởng chừng như đã bị lãng quên dường như lại được sống lại một lần nữa, theo một cách khác hơn, hiện đại hơn.

4. Sức lan tỏa của “Bột màu - báo cũ” tại Hải Phòng. Tiếp nối sự thành công của phòng tranh tại Hà Nội, rất nhiều họa sỹ, người làm nghệ thuật sắp đặt, tạo hình đều muốn “thử sức” mình theo “dòng sự kiện” này. Là người đưa ra ý tưởng làm phòng tranh ở Hải Phòng, họa sĩ Đặng Tiến - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hải Phòng cũng mong muốn đem lại một “sức sống mới” cho mỹ thuật Hải Phòng, cũng là để tạo một sân chơi cho các họa sỹ Hải Phòng có điều kiện giao lưu, thể hiện mình, sóng vai cùng với các trào lưu mỹ thuật mới của cả nước.

Anh Đặng Tiến cho biết, khi phòng tranh được chuyển về trưng bày tại Hải Phòng, một số họa sĩ muốn thay đổi tranh mới. Đặc biệt, triển lãm còn đón nhận thêm tác phẩm của một số họa sĩ tên tuổi của mỹ thuật Việt Nam như: Đặng Xuân Hòa, Đinh Ý Nhi (Hà Nội) và một số họa sĩ Hải Phòng: Quốc Thái, Quốc Thắng, Việt Anh… nên chắc chắn sẽ thêm phần thú vị.

Cũng theo anh Đặng Tiến, tranh bột màu báo cũ không còn ở giai đoạn “hưng thịnh” như một thời đã qua. Nhưng trên thực tế, vẫn còn không ít họa sỹ dành tình yêu cho chất liệu này, bởi với họ đây là một chất liệu “sở trường”. “Những bức tranh tạo nên từ bột màu, báo cũ nếu được bảo quản đúng cách thì “tuổi thọ” vẫn có thể không thua gì những tác phẩm được làm từ chất liệu sơn dầu, sơn mài, màu nước… Rất nhiều tranh của các tác giả hiện đại dùng loại chất liệu “xưa” này vẫn được thị trường ưa chuộng, bởi họ biết rằng giá trị của những bức tranh không nằm ở giá cả của chất liệu tạo ra nó, mà ở những hiệu ứng nó tạo ra đã khơi sâu vào ý thức, tạo ra những ý tưởng mới lạ, độc đáo, thu hút người xem cho dù nó được tạo nên bằng chất liệu gì” - anh Đặng Tiến nói.

NHẬT LAM / anhp.vn

http://anhp.vn/van-hoa/201506/26-6-trien-lam-tranh-bot-mau-bao-cu-khai-mac-tai-hai-phong-ky-uc-mot-thoi-hoi-sinh-trong-sang-tao-duong-dai-595450/


Cập nhật lúc: 2015-06-26 11:45:08

a4
VCG194183T | a4
a2
VCG260223M | a2
a3
VCG180084N | a3
a1
VCG731842T | a1